Is sociaal leren te leren?

Ik doe mee met een ‘blogkermis’ rondom sociaal leren. Alleen dat woord al is om blij van te worden. Als kind had ik een speciale kermisjurk en als het kermis was in het dorp kwam de hele familie vlaai eten en biertjes drinken. Ik kreeg kermisgeld van mijn vader en met een beetje geluk ook van ooms en tantes. En daar ging je dan, vol keuzestress: touwtje trekken, botsauto’s, schommels of de grijpautomaten? Kaneelstok of suikerspin?

En daar zit ik nu te schrijven aan dit kermisblog. Fijn café dat meer klandizie verdient (Coffee Industry in Hengelo), heerlijke latte, prachtige houten tafel, mooie muziek en een paar uur de tijd. Ik heb er zin in. En koos voor de vraag: is sociaal leren te leren?

Hoe leer ik zelf? Dit blog heet niet voor niks: leren ligt voor je voeten. Ik maakte er een prachtig staaltje van mee afgelopen maandag. Ik kamp al ruim twee weken met verstopte holtes en ga dat te lijf met stomen en zout spoelen. Wel drie keer per dag, heel ijverig. Maar er trad geen verbetering op. Niks. Dus naar mijn huisarts voor raad. Zij wees me erop dat al dat ijverige stomen en spoelen waarschijnlijk averechts was gaan werken: het zette de slijmvliezen extra aan het werk voor nog meer snotproductie. Mijn ijverige en toegewijde pogingen om grip te krijgen op mijn herstel, hadden zich dus tegen mij gekeerd. Ik stopte ermee, verzoende mij met het ongemak en ja hoor: sindsdien gaat het beter. Dit soort leerervaringen deel ik altijd met wie het maar wil horen. Maar sociaal leren is dat niet. Nee, het is uiterst individueel. Ik moest er ook wel om lachen en vind het tegelijkertijd interessant om parallellen te zoeken met ons thema: is sociaal leren te leren? Hoe ijverig kunnen we dat stimuleren? En helpt dat dan? Of moeten we ook hierbij vooral daadkrachtig op onze handen zitten?

Tussendoortje: mijn definitie van sociaal leren

Sociaal leren is als je het lef hebt om ‘help’ te zeggen als je zelf nog geen antwoord weet. Zo kun je samen met anderen tot verrassende wendingen, slimme toepassingen, nieuwe richtingen of andere duiding komen. Of je dat face tot face doet of online is niet zo belangrijk. De een ervaart online als drempel, de ander durft dankzij #dtv eindelijk te vragen. De een durft het alleen als hij de ander kent en vertrouwt, de ander heeft juist anonimiteit nodig. Terug naar mijn vraag: is sociaal leren te leren?

Een voorbeeld: Digitaal Plein 14

Ik werk op dit moment voor Samen14, de 14 Twentse gemeenten die samen de veranderingen in de zorg oppakken. Per 1 januari 2015 is veel zorg overgeheveld naar gemeenten, de transitie. Dat is gelukt, zorgaanbieders hebben contracten en de meeste inwoners weten waar ze nu moeten zijn voor zorg en ondersteuning. Lastiger is het proces van transformatie. Dat gaat om verandering van denken, om innoveren, om slimme nieuwe samenwerkingen. Bijvoorbeeld dat er op scholen meer preventieve zorg komt zodat de kinderen later niet naar zware jeugdzorgtrajecten hoeven. Innovaties waarbij vele processen, geldstromen, goede intenties en belangen komen kijken. Dat proces geven wij vorm door het organiseren van bijeenkomsten én door een Digitaal Plein14. De doelen:

  • vindplaats van informatie en van mensen,
  • ontmoetingsplaats van mensen die warm lopen voor transformatie,
  • werkplaats waar de dialoog en dynamiek plaats heeft,
  • broedplaats van creativiteit en innovatie.

Ontzettend goed doordacht allemaal. Het Plein is ingericht rondom 12 thema’s die ook op de bijeenkomsten terugkomen. Thema’s die de cliënt als vertrekpunt hebben want nergens zijn professionals zo betrokken bij hun doelgroep als in de zorg. Maar: het Digitale Plein loopt van geen meter. We verwijzen er regelmatig naar in communicatie uitingen, op de bijeenkomsten richten we een inlog helpdesk in en we voegden een thema toe waarvan we wisten dat dat traffic zou genereren. Ik troost me met de gedachte dat zulke processen jaren kosten, want het is nogal wat om voor het oog van collega’s, soms concurrenten na te denken over verbeteringen. Het is nogal wat om digitaal professionele ervaringen te delen. Maar wat kunnen we nu nog meer doen? Moeten we wel meer doen? Of moeten we inderdaad daadkrachtig op onze handen gaan zitten?

Ander voorbeeld: kennisdelen in het onderwijs

Ik neem twee keer per jaar mondelinge examens af in de CommunicatieC opleiding bij SRM. Zo kom ik soms geweldige cases tegen. Een kandidaat had als opdracht in haar werk om het delen van kennis door docenten te bevorderen en stimuleren. Zij koos een geniale en o zo simpele aanpak. Allereerst maakt ze er een business case van: hoeveel tijd- en geldbesparing is ermee gemoeid. Indrukwekkende cijfers die ze gedegen had onderbouwd. Ook onderzocht ze wat mensen tegenhoudt: ‘geen tijd voor’ en ‘ik weet niet hoe ik dat moet aanpakken’ scoorden hoog. En zo ging ze aan de slag met het begeleiden van teams docenten, met instructies geven, met het publiceren van successen en vooral ook met het meenemen van de managers hierin. De teams docenten kozen zelf hoe ze de kennisdeling wilden doen, sommige groepen via LinkedIn, anderen kozen Facebook anderen weer een ander platform. Haar belangrijkste doel was dat de docenten zin in kennisdelen kregen, dat ze zonder drempels konden ervaren wat dat oplevert en dat het management dat leerproces ging omarmen. Haar primaire doel was dus niet het introduceren en implementeren van een slim sociaal intranet. Kijk!

Is sociaal leren te leren?

En daarmee kom ik op mijn favoriete communicatie adviseurs stokpaardjes: definieer en expliciteer je doelen én onderzoek en volg wat je spelers bezig houdt en gebruik dat als je vertrekpunt. Beide deed onze kandidaat (die met een 9 slaagde voor dit examen!) heel goed. In mijn eigen case (iets met ‘you teach best what you ought tot learn most’) hebben we die beide stappen te snel gemaakt. We hadden ons proces en ons plein centraal gesteld.Al schrijvend en al reflecterend op deze cases kom ik tot een aantal succesfactoren* voor sociaal leren:

  1. Onderzoek wat je mensen tegenhoudt of kan motiveren. Toen de docenten van mijn kandidaat kregen voorgerekend hoeveel tijd het kan opleveren als je toetsen met elkaar uitwisselt, werd het wel heel interessant. Toen we hoorden dat het inloggen zo ingewikkeld was en een fysieke help-desk hadden ingericht, kwamen er meer mensen op het digitale plein.
  2. Neem het ongemak dat mensen ervaren serieus: het voelt kwetsbaar om een hulp vraag te stellen. Onderzoek of dat met generatie te maken heeft of met andere factoren, concurrentie bijvoorbeeld. Ik vind het zelf nog steeds heel eng om iets dat ik zelf nog niet heb opgelost aan iemand anders voor te leggen. Dat is diepgeworteld. Wat mij dan helpt is heel klein beginnen, met veilige onderwerpen in beslotenheid en zo ervaren dat niemand je als een looser ziet als je dat doet. Accepteer ook dat het bij sommige mensen nooit zal lukken om die reden. Ook niet iedereen durft in de botsauto’s op de kermis!
  3. Zoek de positieve ontwikkelingen, de lichtpuntjes en zet die in de etalage. Als weerstand bijvoorbeeld een link met generatie bleek te hebben, gebruik dan ook rolmodellen van die generatie. Etaleer dan het proces en niet het resultaat. Gebruik dus de growth mindset (zie vorige blog, Carole Dweck) hierbij!
  4. Zet het leren centraal en niet de manier waarop, jouw platform. Maak je doelen specifiek.
  5. En als het proces eenmaal op gang is, maak dan oude gewoontes onmogelijk. . Reacties per mail worden niet meer gelezen, informatie alleen nog maar via deelplatform leveren.

Het antwoord op de vraag is dus: ja, sociaal leren is te leren. En het kan een vrolijke bonte kermis met spanning, valpartijen, suikerspinnen en mooie vergezichten worden.

*Deze succesfactoren lijken veel op de tips die de Heathbrothers geven in hun boek Switch. Aanrader! Hier zijn hun tips (how to make a switch) te vinden.

 

 

 

Advertisements
Standaard

Een gedachte over “Is sociaal leren te leren?

  1. Pingback: Een blogkermis over social learning - Ennuonline

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s